Tri-Tech

De 'magie'van de kortere cranklengte in een triathlonpositie

Door
24 januari 2019 10:29
De 'magie'van de kortere cranklengte in een triathlonpositie

De ‘magie’ van de kortere crank in de aero positie.

 

In de triathlonscene duikt de laatste jaren steeds vaker de discussie over de kortere cranklengte op. Cranks tot wel een lengte van 145 mm zijn niet ongebruikelijk, maar 165 en 170 mm komen steeds vaker voor. Niets voor niets heeft Shimano in de nieuwe 105 R7000 groep voor het eerst een cranklengte t/m 160 mm beschikbaar. En Rotor heeft cranksets vanaf 155 mm beschikbaar. 



 

Hieronder lees je hoe en waarom het effectief kan zijn om een kortere crank op je triathlonfiets te monteren ten opzichte van de lengte die je op je racefiets hebt zitten.

 

Laten we starten met een voorbeeld:

Stel je eens voor dat je met een racefiets een steile klim op aan het fietsen bent. Je rijdt dan 100% zeker met je handen bovenop het stuur en zeker niet met je handen onder in de beugels. Dat doe je eigenlijk instinctief en wanneer je expres wel in de beugels zou gaan rijden dan zou je direct voelen dat het fietsen meer moeite kost, dat het lastiger is om de pedalen in hetzelfde verzet rond te draaien en er meer spanning op de bovenbenen komt te staan.

De hoofdoorzaak hiervan ligt in het feit dat de heuphoek, de ruimte tussen je bovenlichaam en je bovenbeen in de hoogste positie van de pedaalomwenteling, dan veel krapper is.  Het wordt daardoor veel moeilijker om over het dode moment in de pedaalomwenteling te komen. Je zet veel meer spanning op de hipflexoren en de druk op de knie wordt gevoelsmatig ook veel groter. Je voelt al heel snel dat het zwaarder voor de bovenbenen wordt.



 

Er is nog een andere oorzaak waardoor extra zwaar kan voelen heeft een meer fysieke oorzaak . Door de krappe ruimte tussen bovenlichaam en bovenbeen kunnen de aderen naar de benen als het ware worden afgekneld waardoor de bloedtoevoer wordt gestremd. De benen verzuren daardoor sneller.Maar dit is een oorzaak die veel minder vaak voorkomt.

 

Een derde oorzaak heeft deels te maken met hoeveel beweging/beperking die je hebt in het heupgewricht, rotatie van het heupgewricht en de hamstringflex.

Dit komt zeker aan het licht wanneer je een goede bike fit laat doen en er een uitgebreid fysiek assessment wordt gedaan. Waarbij dan een voorwaarde is dat de fit wel uitgevoerd wordt op een fit bike zodat je de cranklengte snel kunt aanpassen en het verschil te ervaren is.

En dan heb je als laatste bijvoorbeeld ook nog overgewicht als oorzaak, maar daar hebben we in de triathlonsport meestal iets minder mee te maken. Maar je kunt je voorstellen dat iemand die de afgelopen 10 jaar  iets teveel aan ‘sponsoring’ van Heineken heeft gedaan wat minder ruimte tussen bovenbeen en bovenlichaam heeft.

 

En bij sommige atleten is het een combinatie van de bovenstaande oorzaken. Nu we de oorzaken benoemd en uitgelegd hebben en  we kijken hoe een triathleet op een fiets zit dan is de aero-positie biomechanisch al een positie waarbij de heup een hele krappe ruimte over heeft.

De hipflexoren staan al onder behoorlijke druk en zeker op de middle en long distance gaan de tijdsduur en de herhalingen van de bewegingen een grote rol spelen op het vermogen om kracht te leveren.



 

Daarbij komt dat je de hipflexoren met hardlopen juist heel erg hard nodig hebt om makkelijker te kunnen lopen. Dus des te meer een reden om de ruimte in de heuphoek te optimaliseren, want het hardlopen van 10, 21 of 42 km na het fietsen is al zwaar genoeg.

 

En dat is waar de voordelen van een kortere crank in beeld komen.

Dat kunnen we het beste uitleggen door weer een voorbeeld te nemen.

 

We hebben rijder A op een fiets zitten waarop een cranklengte gemonteerd zit van 175 mm.

Zijn zadelhoogte is 80 cm gemeten van de bovenzijde van het zadel tot aan het midden van bottom bracket. Wanneer de crank nu wordt aangepast naar een crank van 165 mm betekent dit dat op het laagste punt van de pedaalomwenteling zijn voet 1 cm verder omhoog komt. Zijn zadel moet daarom ook 1 cm omhoog zodat zijn positie ten opzichte van de pedaal niet verandert. Zijn benen zijn immers niet korter geworden. Aan de bovenzijde van de pedaalomwenteling is zijn voet nu  1 cm lager dan met de 175 mm crank. Hij heeft dus nu 2 cm extra ruimte tussen zijn bovenlichaam en bovenbeen.  En dat lijkt misschien niet veel, maar wanneer je de verschillen op een fit bike tijdens een bike fit zou kunnen ervaren dan voel je dat zelfs een halve cm al verschil kan maken. Laat staan wat 2 cm voor effect heeft.

 

Maar het wordt nog mooier…..het zadel van rijder A is dus omhoog gegaan, maar zijn stuur is op dezelfde hoogte blijven staan dus eigenlijk wordt zijn aerodynamica als extra ook nog eens verbeterd.

Dit is waarom bijvoorbeeld een atleet als Jan Frodeno met zijn lengte van 195 cm toch geen kleine jongen op zijn Canyon Speedmax CF SLX met een cranklengte van 170 mm rijdt. Zonder dat hij ‘comfort’ verliest in zijn heuphoek kan hij door de aangepaste cranklengte toch aan de voorkant met zijn stuur super aero liggen.

Het is alleen jammer dat Canyon voor de consument op de Speedmax modellen nog steeds de traditionele racefiets cranklengtes monteert. Crankzinning….maar dit terzijde. Bij veel andere merken is op triathlonfietsen tegenwoordig al wel standaard een kortere crank gemonteerd.

 

De vraag die bij ons in de winkel vaak wordt gesteld is of men door die kortere crank dan geen verlies van vermogen heeft. Er zijn verschillende studies gedaan en er treedt geen vermogensverlies op in max vermogen tussen cranklengtes van 145 naar 180 mm.(Martin and McDaniel et al)

De langere hefboom die de langere crank heeft is maar een hele kleine factor in de totale aandrijflijn op een fiets. Dus ook je kettingbladen voor / achter en je wielen zijn onderdeel van deze aandrijving en in het totaal heeft je cranklengte hier maar heel weinig invloed op. We praten meestal maar over verschillen tussen de 5 en 10 mm kortere lengte die aan de bovenzijde van de pedaalomwenteling dus een verdubbeling aan ruimte opleveren.

Onderzoek heeft aangetoond dat een kortere cranklengte zelfs iets minder zuurstof kost dan een langere crank (Martin and McDaniel et al).  De reden hiervoor is dat een langere crank ook een hogere pedaalsnelheid heeft en dat kost meer zuurstof.

 

Wat we dus zien is dat je pedaalsnelheid omlaag gaat, maar je cadans iets stijgt.

Pedaalsnelheid omlaag en je cadans omhoog? Dat klinkt dubbel, want zijn pedaalsnelheid en cadans dan niet  hetzelfde….?




 

Nee, aan de hand van een voorbeeld is het makkelijker te demonstreren. Op de afbeelding hierboven zie je een wiel met een rood en een groen vlaggetje. Het rode vlaggetje is de korte crank en het groene de langere crank. Als ik dit wiel een draai zou geven dan draaien beide vlaggetjes met de zelfde regelmaat in de rondte en toch moet het groene vlaggetje een grotere afstand overbruggen. En neemt dus de pedaalsnelheid toe terwijl de cadans gelijk is. Nu weet je meteen waarom het invoeren van de cranklengte in je bike computer zo belangrijk is wanneer je met een power meter in je pedalen rijdt.


Bij de meeste fietsers neemt de cadans toen wanneer de cranklengte korter wordt. Gemiddeld 1 omwenteling per minuut per mm korter. Maar ook dit kun je weer aanpassen door gebruik te maken van je schakelmechanisme op de fiets, mocht je geen hogere cadans willen hebben.

Wat niet helemaal duidelijk is is of de hogere cadans nu ontstaat door het kleine verschil in de hefboomwerking tussen de kortere en langere crank en de hogere cadans dus een manier is om verschil goed te maken, maar eerder een automatisme is van de 'programmering' van de spieren die de hogere pedaalsnelheid van de langere crank gewend zijn.

 

Wat verder nog een extra interessant voordeel oplevert is dat bij velen ook de stabiliteit op het zadel en het comfort op het zadel toeneemt. Omdat je knie minder ver omhoog komt wordt het ‘wiebelen’ op het zadel bij veel fietsers ook minder en neemt de kans op wrijving en schuren ook af en is de zit op het zadel stabieler.

 

Hoe weet je nu welke cranklengte je zelf het meest comfortabel vindt en waar je het meeste rendement uit haalt? Daar is niet een passend antwoord op te geven omdat er verschillende fysieke eigenschappen en de positie op je fiets van invloed zijn.  De meeste standaard formules die er circuleren zijn allemaal gebaseerd op racefiets posities en niet specifiek voor triathlonposities. De enige echte manier is het verschil tussen de verschillende lengtes voelen op een fit bike wanneer de rest van je positie al behoorlijk goed is afgesteld op je fysieke eigenschappen.


Maar dat er voor de meesten voordeel te behalen valt is zeker.

 

 

 

  

 

 

 

 

  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Nog geen reacties aanwezig.

TriPro triathlon clinics: Waar & wanner?

Tri-kalender

21
augustus